Przekazane kilka lat temu przez druha Pawła Nowakowskiego do naszego Muzeum dokumenty Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” zaczynają odżywać. Harcerze z 26 Toruńskiej Drużyny Harcerskiej otrzymali je od byłego partyzanta „Gryfa”, który chronił je w skrytce w Borach Tucholskich. Ich stan był krytyczny, więc w pierwszym etapie zostały one poddane pracom konserwatorskim na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wśród nich znajduje się m.in. rota przysięgi TOW „Gryf Pomorski”, ulotka propagandowa, instrukcja szyfrowania pism na podstawie zamiany liter oraz zaszyfrowane w inny sposób raporty (klucz do tego rysunkowego szyfru zdobyliśmy dopiero niedawno).
Wolontariusze Muzeum Historyczno-Wojskowego dostąpili zaszczytu, by na zajęciach muzealnych w dniu 11 czerwca 2026 r. po raz pierwszy od 84 lat rozpocząć „łamanie” partyzanckiego szyfru.
Wbrew pozorom sprawa nie była łatwa, gdyż nie wszystkie znaki na dokumentach są czytelne.
Jakaż to była radość młodzieży, gdy zaczęły pojawiać się pierwsze logiczne wyrazy !!!
P.S. Wikipedia: „Dokumenty oraz meldunki Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” były prowadzone przy użyciu szyfru, który w 1942 roku ułożył Cyryl Zalewski. Organizacja ta stosowała wówczas nieskomplikowane szyfry podstawieniowe i cyfrowe, a w kolejnych miesiącach przygotowywano nowe, dodatkowe systemy łączności”.
Ciąg dalszy nastąpi…
