Skarby ze szkolnej szafy

Letnie wakacje to okres wzmożonej pracy, remontów i porządków w szkołach, których ciężar spoczywa głównie na pracownikach obsługi. Tak też i jest w I Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika w Toruniu, przy której działa od 23 lat nasze Muzeum.

Okazuje się, że przy tej okazji można natrafić na prawdziwe „skarby”. Tak też i było u nas.

Kilka dni temu nasz Pan Woźny Grzesiek podczas rozbierania starej szafy natrafił na przedwojenny znak tożsamości żołnierza Wojska Polskiego tzw. nieśmiertelnik i dołączony do niego na oryginalnym sznurku identyfikator ze Stalagu II A. To niecodzienne znalezisko przekazał do naszego Muzeum, a my rozpoczęliśmy poszukiwania „właściciela” tych artefaktów.

Sami w to nie wierzymy, ale w stosunkowo krótkim czasie udało się, głównie przy pomocy zasobów Internetu, ustalić wiele interesujących faktów:

Właścicielem znaku tożsamości jest Leonard Edmund Bensch, s. Stefana. Urodził się on w rodzinie nauczycielskiej dnia 6 listopada 1914 roku w Trzebawiu, powiat Poznań. Maturę zdał w 1933 r. w Państwowym Gimnazjum im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Przez dwa lata studiował prawo na Uniwersytecie w Poznaniu. W 1935 r. przerwał studia, by odbyć służbę wojskową. Powołany został na Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty, który ukończył w 1936 r. z lokatą 2/126. Otrzymał przydział do 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Poznaniu. Po przejściu do rezerwy rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. Był powoływany w międzyczasie na ćwiczenia wojskowe. 20 października 1938 r. pełniąc funkcję dowódcy plutonu brał udział z rodzimym pułkiem w zajęciu Zaolzia. Dalszą naukę przerwała wojna. Jako dowódca III plutonu 1 kompanii 58 p.p. wyruszył na front. 14 września 1939 r. został ranny w głowę pod Łowiczem i trafił do niewoli niemieckiej. Poprzez Stryków i Pabianice przewieziony został do obozu przejściowego w Stalagu VIII B Lamsdorf (Łambinowice), następnie do Oflagu II A Prenzlau, skąd przewieziono go do Stalagu II A Neubrandenburg. (Tam otrzymał odnaleziony przez nas nieśmiertelnik z nr 14226). W 1941 roku został przeniesiony karnie do Oflagu II C Woldenberg (Dobiegniew), gdzie w charakterze ordynansa przebywał do 1945 r. W styczniu 1945 r. wraz z obozem ewakuowany został przed zbliżającą się Armią Czerwoną do Lübeck. Obóz wyzwoliły wojska angielskie 3 maja 1945 roku. Do września 1946 r. przebywał w Zgrupowaniu Oficerów Polskich w Pöhls k. Lübeck. W dniu 8 września 1946 r. Leonard Bensch zgłosił się w Urzędzie Repatriacyjnym w Szczecinie…

Na tym kończą się zebrane przez nas dotychczas informacje o właścicielu nieśmiertelnika. Ale udało się jeszcze ustalić, że miał dwóch braci, o losach których nie wspominał w nowej polskiej rzeczywistości po powrocie do kraju.

Jego starszy brat – porucznik rezerwy Julian Karol Bensch urodził się 23 września 1905 r. Ukończył gimnazjum w Lesznie w 1925 r. oraz germanistykę na Uniwersytecie w Poznaniu. Był nauczycielem gimnazjalnym w Poznaniu. Ukończył Szkołę Podchorążych Lotnictwa oraz kurs mechaników lotniczych w Poznaniu. Stopień podporucznika otrzymał w 1929 r. z przydziałem do 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu. Po wybuchu II wojny światowej trafił do niewoli sowieckiej. Przetrzymywany był w obozie jenieckim w Kozielsku. Znalazł się na liście wywozowej w dniu 2 kwietnia 1940 r. Zamordowany został w Katyniu…

Młodszy brat Leonarda – Stefan Bensch urodził się 23 marca 1917 r. Maturę zdał w 1936 r. w gimnazjum poznańskim. Zgłosił się ochotniczo do wojska. W 1937 r. ukończył Kurs Podchorążych Rezerwy przy 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu otrzymując stopień plutonowego podchorążego. W 1937 r. rozpoczął studia na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. W marcu 1939 r. z uwagi na trudną sytuację rodzinną wziął urlop dziekański i rozpoczął pracę w Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu. Na wojnę wyruszył w szeregach 58 pułku piechoty w ramach Armii Poznań. Bronił Warszawy, a po kapitulacji trafił do niewoli niemieckiej. Uciekł z transportu i powrócił do domu rodzinnego. W maju 1940 r. opuścił dom i przedostał się do Generalnej Guberni. Zamieszkał we Włoszczowie i pracował w pobliskim tartaku. W styczniu 1941 r. złożył przysięgę Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej. Przyjął pseudonim „Wrzos”. W 1942 r. został komendantem Wojskowej Służby Ochrony Powstania – Placówka Włoszczowa Gmina. Funkcję tę pełnił do stycznia 1945 r. W marcu 1945 r. powrócił z żoną i synem do Torunia i podjął pracę Dyrekcji Lasów Państwowych. Zmarł 28 maja 1997 r. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym w Toruniu…