MHW rozpoczyna przygotowania do dnia Wszystkich Świętych. Z tej okazji 29 października 2025 roku uczniowie Szkoły Podstawowej nr 1 w Toruniu, a w tym nasze aktywne wolontariuszki, postanowili odwiedzić i posprzątać symboliczny grób Moniki Dymskiej.
Monika Dymska uczęszczała do Miejskiego Gimnazjum Żeńskiego w Toruniu (budynek obecnego SP1). Podczas nauki należała do Hufca Przysposobienia Wojskowego Kobiet, którego pamięć pielęgnuje nasze Muzeum (mamy wiele eksponatów związanych z tą organizacją). Zdała maturę w 1937 roku, a przed wojną odbyła tajny kurs dywersji pozafrontowej.
Gdy wybuchła II wojna światowa, jak wiele innych kobiet z PWK, została zmobilizowana do pomocniczej służby wojskowej. Do 1940 roku wraz z rodziną mieszkała przy ul. Pod Krzywą Wieżą 10, a potem zostali przesiedleni do mieszkania na poddaszu przy ul. Szczytnej 14. W grudniu 1939 roku została zaprzysiężona do organizacji konspiracyjnej „Grunwald”. Pracowała również w Zakładach Amunicyjnych (Munawerke) przy ul. Okrężnej, gdzie zdobywała informacje o broni niemieckiej. Po rozbiciu „Grunwaldu” trafiła do wywiadu ofensywnego Związku Jaszczurczego.
Do jej mieszkania trafiały zaszyfrowane meldunki wywiadowcze z Polski i zagranicy. Wywiad współpracował z ZWZ-AK.
23 sierpnia 1942 roku podczas pracy w Zakładach została aresztowana przez Gestapo. Była poddana wielotygodniowemu śledztwu.
„Nadszedł piątek, 12 marca 1943, dzień głównej rozprawy sądowej. Monika wezwana na salę rozpraw zaraz na wstępie dojrzała znajome twarze. Byli to ci sami dwaj esesmani, którzy ją „przesłuchiwali” w Gestapo toruńskim […] Zeznawali zgodnie z zebranymi dowodami, złożonymi w sądzie, że oskarżona zbierała informacje w Zakładach Amunicyjnych i Zakładach Naprawy Sprzętu Zbrojeniowego w Toruniu. Kopiowała plany fortów toruńskich, gdzie mieściły się magazyny wojskowe, sporządzała meldunki i wysyłała je do Warszawy. Meldunki były pisane ręką Moniki”.
27 marca 1943 roku Najwyższy Sąd Wojenny III Rzeszy skazał ją na karę śmierci za „szpiegostwo i przygotowanie zdrady narodu niemieckiego”. Monika wysłuchała wyroku z bladą, kamienną twarzą.
Przed śmiercią spotkała się ze swoją matką, płakała z radości. Z więziennej celi pisała także wiele listów do siostry.
Monika Dymska została zgilotynowana w Plötzensee 25 czerwca 1943 roku.
Symboliczny grób Dymskiej znajduje się na Cmentarzu Wojskowym przy ul. Grudziądzkiej w Toruniu.
Pamiętajmy o Niej.
/Źrodło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, Fundacja generał Elżbiety Zawackiej/
